Zehir; özelliğine bağlı olarak (organik, kimyasal, fiziksel) vücuda girdikten sonra, genel olarak veya kısmi olarak vücuda zarar veren, hatta ölüme yol açan maddelere zehir, bu maddeler sebebiyle kişinin zarar görmesi olayına zehirlenme denir.

Zehirin vücuda alınması bilinçli veya biilinçsiz olarak 4 yolla oluşur;
1- Deri yoluyla,
2- Solunum yoluyla,
3- Sindirim yoluyla
4- Kan yoluyla.

Zehirlenmenin çeşidine göre bölgedeki belirtileri
- Bölgede şişlik,
- Kızarıklık,
- Gerginlik,
- Ağrı ve kaşıntı şeklinde görülür.

Zehirlenmelerde bütünsel belirtiler

- Nefes almada güçlük,
- Ateş (vücut ısısının yükselmesi)
- Nabzın hızlı veya yavaş atması,
- Baş ağrısı, halsizlik,
- Vücudun tamamında kızarıklık, döküntü, kaşıntı
- Baş ağrısı
- Kulak çınlaması
- Kendinden geçme, bilinç kaybı

1- Sindirim Yoluyla Zehirlenme ve İlkyardım

Bu zehirlenme türünde zararlı madde ağız yoluyla alınır. İlaçlar, alkol, bayat besinler, yakıcı, tahriş edici maddeler, alerjik etki yapan maddeler vb.


İlkyardım

- Zehir alımının üzerinden 30 dakika geçmemiş ise hasta kusturulur. Kusturulduktan sonra soğuk veya sıcak olmayan su içirilir. Hastaneye götürülür.

- Zehir alımının üzerinden 30 dakikadan fazla zaman geçmiş ise yada asit, bazik madde (korozif madde) içeren sıvılar,  petrol ürünleri içilmişse, bilinci kapalı ise hasta kusturulamaz. Bu gibi zehirlenmelerde hasta mutlaka hastaneye götürülmelidir.

Ne yapılacağına karar  verilemeyen durumlarda mutlaka ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ  aranmalıdır. Merkez aranmadan önce;
- Hangi madde ile zehirlenme meydana geldi,
- Miktar,
- Zehir ne zaman alınmış ve hastanın durumu nasıl?  bu gibi konularda bilgi sağlanmalı.


2- Solunum Yolu Zehirlenmeleri ve İlkyardım

Karbonmonoksit, duman ve diğer zehirli gazların solunması ile gerçekleşen zehirlenme türürdür. Özellikle renksiz ve kokusuz zehirli gazlarla meydana gelen zehirlenmelerde kişide görülen belirtilerin saptanması  hayat kurtaracaktır.

Belirtileri

- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Bulantı-kusma
- Kulak çınlaması
- Deride renk değişimi
- Kendinden geçme

İlkyardım

- Havalandırma sağlanarak zehirlenmeye sebep olan kaynak kapatılır.
- Kişi temiz havaya çıkartılır,
- Yüzüne su serpilir,
- Gerekiyorsa suni solunum ve kalp masajı yapılır,
- Mutlaka hastaneye götürülür.


3- Deri Yolu Zehirlenmeleri ve İlkyardım

Kremler, tozlar, sıvılar ile temas sonucu, ya da ısırma, sokma, enjeksiyon ile meydana gelir. Etkilenme durumuna göre yerel veya genel  belirtiler görülebilir.

İlkyardım

- Zehirli madde krem veya toz şeklinde ise bol su ile yıkanır, açık yara olması durumunda yara steril gazlı bez ile kapatılır.
- Belirtiler giderek yayılıyor ve genel belirtiler görülüyorsa, kişi derhal bir sağlık kuruluşuna götürülür.
- Köpek, kedi ısırıklarında ısırılan yer sabunla 5 dakika kadar yıkanır. Aşı yapılması için sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
- Arı sokmasında, sabunlu su ile yıkanır veya antiseptik ile silinebilir. İğne çıkarılabilecek durumdaysa cımbızla çıkarılır aksi halde, zorlanmaz.